EXISTO

«İnsan kalalım», derdik birbirimize karanlık zamanlarda. Ama karanlığın, gördüğümüzden daha kara olduğunu henüz bilmiyorduk.

İnsan kalmak için önce insan olmanın ne demek olduğunu zihnimize geri getirmeliyiz: onu unuttuk — hayatta kalma bencilliği ile gitgide ölçüsüzleşen iktidar susuzluğu arasında.

Oysa çözüm çoktan yazılmıştı. Dünya savaşlarından sonra bir masanın etrafına oturduk ve onu kâğıda döktük: İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. İnsana saygı duyarsan savaş çıkarmazsın, açlıkla savaşırsın, toprağına bakarsın. Her şey orada: insana saygı duy, dünyayı kurtar. Silahsız bırakan bir sadelik.

Ama aşağıdan gelmezse, işlemez. Tüfeği tutan kendi iradesiyle ateş etmeyi bırakmazsa, işlemez.

«Varım» diyen tek ses bir delidir. Varlığını haykıran bir milyon ses, siyasi bir eylemdir.

———

EXISTO tek bir şey yapar: bunu söylemeni sağlar. Varım. Bir profil değil, istatistiklerde bir sayı değil: bir insan. Bunu söyleyen, insanlığın pasaportunu alır — Dünya Gezegeni · Dünya Ulusu · İnsanlık — ve var olanların sırasına katılır.

Reklam yok. Sıralama yok. Asgarinin ötesinde veri yok.

———

İnsan ve canavar

Yeni doğmuş bir bebek insandır — 1. Maddenin dediği gibi, onurda ve haklarda özgür ve eşit doğar; bunu kimse elinden alamaz. Ama ona bak: yer, uyur, ağlar, kavrar. Küçük bir hayvan gibi davranır ve bu bir suç değildir: henüz seçemez.

Sonra öğrenir. Yemeğin kapılmak yerine paylaşılabileceğini öğrenir. Beklemeyi, anlamayı, özür dilemeyi, kendisine hiç kimse olmayan birini savunmayı. İnsanlık dediğimiz her şey — kimsenin kanında yoktur: öğrenilir. Bu yüzden unutulabilir de. Bu yüzden unuttuk.

Canavar içgüdüyü izler: açlık, korku, hükmetme. Ve canavar masumdur, çünkü içgüdü sahip olduğu tek şeydir.

İnsan, kendi içgüdüsüne bakıp ona hayır diyebilen tek hayvandır. Aç olup paylaşabilir. Korkup kalabilir. Ezme gücüne sahip olup ezmeyebilir.

Ateş eden, aç bırakan, çiğneyen — canavar değildir. Keşke olsaydı: masum olurdu. O, seçme şansı olup da kullanmayan bir insandır. Var olan tek gerçek suç budur.

Kimse sonsuza dek canavar değildir, kimse ilelebet insan değildir. Her gün seçilir, her seferinde bir eylemle.

Eylemler bizi ayırt eder. Ve eylemler seçilir.

Tek yasa: insan insana saygı duyar.