EXISTO

«انسان بمانیم»، در روزگار تاریک به هم می‌گفتیم. اما هنوز نمی‌دانستیم که تاریکی سیاه‌تر از آن است که می‌دیدیم.

برای انسان ماندن، نخست باید به یاد بیاوریم انسان بودن یعنی چه: آن را از یاد برده‌ایم — میان خودخواهیِ بقا و عطش قدرتی که هر روز بی‌اندازه‌تر می‌شود.

و حال آنکه راه‌حل از پیش نوشته شده بود. پس از جنگ‌های جهانی دور یک میز نشستیم و آن را سیاه بر سفید نوشتیم: اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر. اگر به انسان احترام بگذاری جنگ به راه نمی‌اندازی، با گرسنگی می‌جنگی، از زمینت مراقبت می‌کنی. همه‌چیز همان‌جاست: به انسان احترام بگذار و جهان را نجات بده. سادگی‌اش خلع‌سلاح‌کننده است.

اما اگر از پایین نیاید، کار نمی‌کند. اگر آن که تفنگ به دست دارد به خواست خود از شلیک دست نکشد، کار نمی‌کند.

یک صدا که می‌گوید «من هستم» دیوانه است. یک میلیون صدا که هستی خود را فریاد می‌زنند، یک کنش سیاسی است.

———

اکسیستو فقط یک کار می‌کند: می‌گذارد بگویی. من هستم. نه یک پروفایل، نه عددی در آمار: یک انسان. هر که بگوید، گذرنامهٔ نوع بشر را می‌گیرد — سیارهٔ زمین · ملت زمین · نوع بشر — و به صف آنان که هستند می‌پیوندد.

بدون تبلیغات. بدون رتبه‌بندی. بدون داده‌ای فراتر از حداقل.

———

انسان و دَد

نوزاد انسان است — بنا بر مادهٔ یک، آزاد و برابر در کرامت و حقوق به دنیا می‌آید و هیچ‌کس نمی‌تواند این را از او بگیرد. اما نگاهش کن: می‌خورد، می‌خوابد، گریه می‌کند، چنگ می‌زند. مثل حیوانی کوچک رفتار می‌کند، و این گناه نیست: هنوز نمی‌تواند انتخاب کند.

سپس می‌آموزد. می‌آموزد که خوراک را می‌توان قسمت کرد، نه ربود. که می‌توان صبر کرد، فهمید، پوزش خواست، و از کسی دفاع کرد که هیچ نسبتی با او ندارد. هر آنچه انسانیت می‌نامیم — هیچ‌کس آن را در خون ندارد: آموختنی است. پس فراموش‌شدنی هم هست. و ما فراموشش کرده‌ایم.

دَد از غریزه پیروی می‌کند: گرسنگی، ترس، سلطه. و دَد بی‌گناه است، چون غریزه تمام دارایی اوست.

انسان تنها حیوانی است که می‌تواند به غریزهٔ خود بنگرد و بگوید نه. می‌تواند گرسنه باشد و قسمت کند. بترسد و بماند. توان له‌کردن داشته باشد و له نکند.

آن که شلیک می‌کند، آن که گرسنه نگه می‌دارد، آن که لگد می‌کوبد — دَد نیست. کاش بود: بی‌گناه می‌بود. انسانی است که انتخاب داشت و به کارش نبرد. این تنها گناه راستین جهان است.

هیچ‌کس برای همیشه دَد نیست، هیچ‌کس یک‌بار برای همیشه انسان نیست. هر روز انتخاب می‌کنیم، کرداری پس از کرداری.

کردارها ما را از هم جدا می‌کنند. و کردارها انتخاب‌شدنی‌اند.

تنها قانون: انسان به انسان احترام می‌گذارد.